Functioneel testen Meten is weten. De vraag is wat er wordt gemeten. Wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat testen met een kracht platform, zoals springen, meer relatie heeft tot de meeste dagelijkse activiteiten dan bij voorbeeld isokinetische of isometrische tests. De meting geeft bovendien veel meer informatie dan een contactmat.
De informatie van een test kan worden gebruikt om mensen onderling te vergelijken of om de progressie op bepaalde kwaliteiten te beoordelen. De progressie kan worden gestuurd door op basis van de testwaarden de training te specificeren. Ten slotte kan het platform ook als bio-feedback systeem worden gebruikt.
Uitvoering tests Een van de grote voordelen van de kracht platform tests is de snelheid en simpliciteit waarin de test kan worden uitgevoerd. Na het opstarten van de computer en het programma kan deze vrijwel meteen worden uitgevoerd. Een veelgebruikt protocol is de Counter Movement Jump (CMJ) die bestaat uit het vanuit stilstand inveren in de knieen meteen gevolgd door een verticale sprong. Zo kan binnen een minuut de test zijn uitgevoerd en verschijnen de resultaten direct op het scherm. Testvormen zijn bijv.:
Daarnaast kunnen ook deelbewegingen worden uitgevoerd of over het platform worden (hard)gelopen.
Prestatievermogen Het prestatievermogen kan met 1 sprong worden bepaald. Uit het krachtverloop kan het maximaal relatief vermogen worden berekend, dat een hoge correlatie kent met spronghoogte, 10, 20, 30 meter sprint en start, 100 meter schaatsen, 1RM waarden kniebuigen, voorslaan, de valkans en zelfs de botkwaliteit.
Naast het maximaal vermogen kan ook worden gekeken hoe de kracht wordt opgebouwd. Tijdens de meeste sportactiviteiten is de contacttijd kleiner dan 0,25 seconde. Daarom is meer informatie over de sprong van belang. De''Rate of Force Development' informeert hoe snel de kracht wordt opgebouwd. De 'Rate of Power Development' geeft inzicht hoe snel iemand tot het piekvermogen komt. Andere data zoals de spronghoogte, inzakdiepte, maximale kracht, maximale snelheid en tijdsduur van de sprong geven verdere informatie over de prestatie. De 'Eccentric Utilization Ratio' (EUR) is een maat die weergeeft hoe goed iemand het 'Stretch-Shortening' (lees: verend springen) systeem kan toepassen.
Met andere programma's kunnen de reactietijd, 'Reactive Strength Index' (RSI), stapfrequentie, ritme en andere waarden worden verkregen. De RSI is een maat die iets zegt over de maximale sprintsnelheid en wendbaarheid.
Uit het verloop van de grafiek kan worden beoordeeld hoe de coördinatie is, terwijl ook kan worden beoordeeld hoeveel en hoe snel kan worden ontspannen. Dit wordt gerelateerd aan de propriocepsis, maar kan ook een teken zijn van angst.
Geregistreerde (berekende) waarden:
Inzak diepte
Spronghoogte
Afzettijd
Vluchttijd
Excentrische tijd
Concentrische tijd
Verschillende krachtwaarden (max., conc., exc., links, rechts, absoluut, relatief)
Snelheid
Vermogen (met gecorreleerd: startsnelheid sprint en schaatsen, 1 RM waarden, valkans, botkwaliteit)
Explosiviteit (RFD)
Snelheid van power ontwikkeling (RPD)
Ontspanning, verloop krachtlijn (propriocepsis, coordinatie)
RSI (sprintsnelheid, wendbaarheid)
EUR
Pasfrequentie
Pasritme
Prognose blessurerisico, beoordelen revalidatiestatus Met verschillende tests kan het risico op verschillende blessures worden bepaald. Een hoge piekkracht tijdens de landing geeft een verhoogd risico weer op enkel en knieblessures. Een groot verschil in kracht links en rechts op verschillende momenten is een indicatie voor verhoogd blessurerisico. In de standfase wijst het verschil in kracht op een voorkeursstand met risico op eenzijdige overbelasting, in de excentrische fase (wanneer je door de knieen zakt) is een relatief lage kracht een teken van verminderde stabiliteit. Een verschil in maximale kracht betekent dat er minder vermogen kan worden opgebouwd, een verschil in kracht vlak voor het eind van de afzet wijst op verminderde strekkracht.
Figuur 1 (foto is ook te zien in de powerpoint presentatie): Kracht links (donker blauw), rechts (licht blauw), snelheid (groen) en hoogte (zwart) in de tijd. Een CMJ uitgevoerd door een topvoetballer. Duidelijk is dat in de excentrische fases (snelheid < 0) en bij dieper gebogen knieen (hoogte << 0) de kracht van het rechter been aanzienlijk lager is dan links, zowel tijdens de afzet als tijdens de landing. Dit wijst op instabiliteit in het rechter been. De voetballer was blessurevrij tijdens de test, maar moest door herhaalde blessures stoppen met voetballen.
Figuur 2: Kracht links (donker blauw), rechts (licht blauw), snelheid (groen) en hoogte (zwart) in de tijd. Een CMJ uitgevoerd door een VKB letsel revalidant. De kracht rechts daalt veel minder dan links en het dal ligt later, terwijl de kracht minder hoog piekt dan links. Ook tijdens de landing is de kracht rechts duidelijk minder. Het revalidatieplan kan met deze informatie worden gestuurd.
Figuur 3: Kracht totaal (donker blauw), rechts (blauw), links (licht blauw), snelheid (groen), vermogen (rood) en hoogte (zwart) in de tijd en tevens de excentrische (oranje) en concentrische (groen) impuls. Een snelle kniebuiging uitgevoerd door een patient met problematiek in het linker been. Het rechter been functioneert goed, het linker been levert geen bijdrage aan de kniebuiging.
NB: het patroon tijdens de counter movement tijdens een CMJ is vergelijkbaar met een kniebuiging. Een patient hoeft vaak niet altijd te springen om de meest relevante informatie te verkrijgen.
Literatuur:
Algemeen, biomechanica:
· Leonardo Mechanography - A New Device for the Assessment of Muscle Function in Pediatrics. in: Pediatric Research 2006
· Messung von Muskelleistung und Bewegungsanalyse mit LEONARDO-Meßsystem.
· Propulsion forces as a function of intensity for weightlifting and vertical jumping. J. Appl Sport Sci Res. 6(3): 1992
· Force-time dependent characteristics of dynamic and isometric muscle actions. J. Strength Cond Res, 11(4), 1997
Validiteit, betrouwbaarheid:
· Reproducibility of the Jumping Mechanography As a Test of Mechanical Power Output in Physically Competent Adult and Elderly Subjects. in: J. of the American Geriatrics Society (JAGS)
· Intrasession Reliability of Center of Pressure Measures of Postural Steadiness in Healthy Elderly People. in: Arch Phys Med Rehabil Vol 85, June 2004
· Isokinetic knee extension and vertical jumping: Are they related? in: Journal of Sports Sciences, October 2005; 23(10): 1121 - 1127
Relatie met dagelijkse en sportactiviteiten:
· Is muscle power output a key factor in the age-related decline in physical performance? A comparison of muscle cross section, chair-rising test and jumping power. in: Clinical Physiology and Functional Imaging 2004
· JUMP KINETIC DETERMINANTS OF SPRINT ACCELERATION PERFORMANCE FROM STARTING BLOCKS IN MALE SPRINTERS - Journal of Sports Science and Medicine (2006) 5, 359-366
· STRENGTH AND POWER PREDICTORS OF SPORTS SPEED. in: Journal of Strength and Conditioning Research, 2005, 19(2), 349-357
· On the assessment of lower-limb muscular power capability. Isokinetics and Exercise Science 11 (2003) 87-94
· Lower-limb extension power: How well does it predict short distance speed skating performance? Isokinetics and Exercise Science 10 (2002) 87-95
Training/revalidatie:
· EVALUATING STRENGTH QUALITIES OF ATHLETES USING RELATIONSHIPS BETWEEN JUMP PROTOCOLS. XXV ISBS Symposium 2007, Ouro Preto - Brazil
· Klinische Diagnostik des Regelkeises Muskel-Knochen am Unterschenkel. in: Osteologie Band 11, Helft 1
· Lokomotorisches Assessment. in: arthritis und rheuma, 4/2006
· Bewegungsprogramm zur Prävention von Stürzen und Frakturen. in: arthritis und rheuma, 4/2006
· Sturzrisiko-Assessment bei älteren Menschen. in: arthritis und rheuma, 4/2006
· A Comparison of Strength and Power Characteristics Between Power Lifters, Olympic Lifters, and Sprinters. in: Journal of Strength and Conditioning Research, 1999, 13(1), 58-66
· DIFFERENCES BETWEEN JUMPING AND NON-JUMPING LEGS IN DIVISION III COLLEGIATE TRACK AND FIELD JUMPERS. J. Undergrad. Kin. Res. 2006;1(2): 1-7
· ECCENTRIC UTILIZATION RATIO: EFFECT OF SPORT AND PHASE OF TRAINING. Journal of Strength and Conditioning Research, 2006, 20(4), 992-995
Blessurerisico:
· Defining Osteopenias and Osteoporoses: Another View (With Insights From a New Paradigm) in: Bone, Vol. 20, No. 5
· Wacklig auf den Beinen? Das mißt ein neues Gerät für Geriater. in: Ärzte-Zeitung 2004
· Postural stability in the elderly: empirical confirmation of a theoretical model. in: Archives of Gerontology and Geriatrics 39 (2004) 163-177
· Evaluation of Postural Stability in Elderly With Diabetic Neuropathy. in: Diabetes Care 23:1187-1191, 2000
· Biomechanical Analysis of jumping comparing low- and high- ACL injuriy risk groups: identifying possible mechanical risk factors. J. Jeansonne. ISB XXth congress and ASB 29th Annual Meeting
· Ground reaction force data in functional ankle instability during two cutting movements. in: Clinical Biomechanics 21 (2006) 405-411
· Knee movement patterns of injured and uninjured adolescent basketball players when landing from a jump: A case-control study. In: BMC Musculoskeletal Disorders 2006, 7:22
· Preparticipation Physical Examination Using a Box Drop Vertical Jump Test in Young Athletes: The Effects of Puberty and Sex. In: Clinical Journal of Sport Medicine. 16(4):298-304, July 2006. link
· Lower Limb Stability With ACL Impairment. In: JOSPT AUGUST 1999 Volume 29, No. 8 link
· Biomechanical evidence supporting a differential response to acute ACL injury. In: Clinical Biomechanics Volume 16, Issue 7, August 2001, Pages 586-591 link
· Muscle-bone relationships in the lower leg of healthy pre-pubertal females and males. J Musculoskelet Neuronal Interact 2008; 8(3):239-243
